Şirket Kurmadan Online Kurs Satmak (GVK Mükerrer 20/B)

Bilgisini eğitime çevirip satmaya karar veren çoğu kişinin ilk yaptığı şey aynı: bir muhasebeciye gidip şahıs şirketi kuruyor. Sonra aylık muhasebe ücreti, Bağ-Kur primi, geçici vergi beyannameleri, defter tasdiki ve fatura düzeni geliyor. Daha ilk kursunu satmadan sabit bir gider yükü doğuyor; birkaç ay sonra "bu iş masrafını çıkarmıyor" deyip kapatıyor.

Oysa 2024 başından beri yürürlükte olan bir istisna var ve internet üzerinden bireysel kurs/eğitim satan gerçek kişileri doğrudan kapsıyor. Şirket kurmadan, defter tutmadan, fatura kesmeden, yıllık beyanname vermeden satış yapmayı mümkün kılıyor. Verginiz bankada, para hesabınıza geçerken otomatik kesiliyor.

Bu yazı o istisnayı, şartlarını, sınırlarını ve risklerini resmî kaynaklara dayanarak anlatıyor.

Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, vergi danışmanlığı değildir. Kendi durumunuz için bağlı olduğunuz vergi dairesine veya bir mali müşavire danışın. Aşağıdaki her madde, sonunda listelenen resmî kaynaklara dayanıyor.

İstisna tam olarak nedir?

Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 20/B maddesi, belirli dijital faaliyetlerden elde edilen kazancı gelir vergisinden istisna tutuyor. Madde 2022'de sosyal içerik üreticileri ve mobil uygulama geliştiricileri için başladı; 7491 sayılı Kanun ile kapsamı genişletildi ve 1/1/2024'ten itibaren şunlar da girdi:

"İnternet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden verilen bireysel kurs, eğitim, veri işleme ve geliştirme, ürün tanıtımı gibi hizmetlerden sağlanan kazançlar"

Uygulamanın ayrıntısı 325 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile düzenlendi (Resmî Gazete, 26/09/2024, Sayı 32674).

Tebliğ, "internet ve benzeri elektronik ortam"ı şöyle tanımlıyor: haberleşme ile kişisel veya kurumsal bilgisayar sistemleri dışında kalan ve kamuya açık olan internet üzerinde oluşturulan ortamlar. Yani kendi internet siteniz de bu tanıma giriyor; sosyal medya platformu olma şartı yok.

Kendi sitemde kurs satıyorum, kapsamda mıyım?

Bu, en çok karıştırılan nokta. İstisnanın adında "sosyal içerik üreticiliği" geçtiği için çoğu kişi yalnız YouTube/Instagram gelirlerini kapsadığını sanıyor. Tebliğ'in kendi örnekleri tersini söylüyor.

Örnek 4 (Tebliğ 325): Mükellef (Ç), kendisine ait internet sitesi üzerinden matematik dersi eğitim videoları yayınlıyor; üye olanların ödediği abonelik gelirleri ve reklamlardan kazanç elde ediyor. Ayrıca aynı site üzerinden çevrimiçi görüşme programıyla özel ders veriyor.

Tebliğ'in hükmü: bu faaliyetler internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden yapıldığı için, abonelik ve reklam gelirleri 1/1/2024'ten itibaren istisna kapsamında. Çevrimiçi verdiği özel derslerden elde ettiği gelirler de aynı tarihten itibaren kapsamda.

Örnek 5: Mükellef (D), ücretli abonelik sistemiyle işleyen bir internet sitesine "piyano ve keman nasıl çalınır" eğitim videoları yüklüyor ve abonelik ücretlerinden pay alıyor; ayrıca çevrimiçi özel piyano dersleri veriyor → kapsamda.

Örnek 7: Mükellef (F), sosyal ağ sağlayıcısı olarak nitelendirilmeyen bir platform üzerinden finansal okuryazarlığa ilişkin bireysel kurs veriyor → kapsamda.

Üç örnek de tek bir şeyi söylüyor: kendi akademinizde kurs satmak istisna kapsamına giriyor. Sosyal medyada olmanız gerekmiyor.

Ne kazandırıyor?

Aradaki fark, ödediğiniz vergiden ibaret değil: asıl fark yükümlülüklerde.

Tebliğ'in ilgili hükümleri açık:

• Beyanname yok: "İstisna şartlarını haiz mükelleflerin, istisna kapsamındaki faaliyetleri nedeniyle elde ettikleri kazançları için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecek."
• Geçici vergi yok: "İstisnadan faydalanma şartlarını... mükelleflerin istisnadan faydalanılamayan dönemler için geçici vergi beyannamesi verme yükümlülükleri bulunmamaktadır."
• Defter ve belge yok: Tebliğ'in 27. örneği, istisnadan çıkan bir mükellef için "on gün içerisinde defter tasdik ettirme ve belge düzenleme yükümlülüğü başlayacak" diyor. Yani istisna içindeyken bu yükümlülükler yok.
• Vergi nihai: "İstisna kapsamındaki faaliyetler sonucu elde edilen hasılat üzerinden tevkif edilen vergiler nihai vergi olacağından, bu vergilerin başka gelirler nedeniyle verilecek yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergilerden mahsubu mümkün değildir."

Son madde iki yönlü çalışır: vergi kesindir, ama fazla ödediyseniz geri de alamazsınız.

Dört şart

İstisna kendiliğinden işlemiyor. Dördü de sağlanmak zorunda.

1. Türkiye'de kurulu bir bankada hesap açmak

Tebliğ'in ifadesiyle: "Bu istisnadan faydalanılabilmesi için Türkiye'de kurulu bankalarda bir hesap açılması ve bu faaliyetlere ilişkin tüm hasılatın münhasıran bu hesap aracılığıyla tahsil edilmesi şarttır."

"Münhasıran" kelimesi kritik: istisna kapsamındaki tüm tahsilat bu hesaptan geçmeli. Bir kısmını başka hesaba veya nakit almak şartı ihlal eder.

Ziraat Bankası dahil Türkiye'de kurulu bankaların çoğu bu hesabı açıyor; bankaya vergi dairesinden aldığınız istisna belgesini ibraz etmeniz yeterli. Mevcut bir hesabınızı da bu amaçla kullanabilirsiniz.

2. Vergi dairesinden "İstisna Belgesi" almak

İkametgâhınızın bulunduğu yerdeki tarha yetkili vergi dairesine başvurup, Tebliğ ekindeki *"193 Sayılı Kanunun Mükerrer 20/B Maddesi Uygulamasına İlişkin İstisna Belgesi"*ni almanız gerekiyor.

• Ticari kazanç yönünden zaten mükellefseniz, vergi dairesi kayıtlı faaliyetinizin istisnaya uygun olup olmadığını kontrol edip belgeyi veriyor.
• Mükellefiyetiniz yoksa, önce istisna kapsamındaki faaliyet için mükellefiyet tesis ediliyor, ardından belge alınabiliyor.

3. Banka hesabını vergi dairesine bildirmek

Yeni hesap açtıysanız hesap açılış tarihinden, mevcut hesabı kullanacaksanız istisna belgesini bankaya ibraz ettiğiniz tarihten itibaren bir ay içinde banka adı, şube ve IBAN bilgisini bağlı olduğunuz vergi dairesine yazılı olarak bildirmek zorundasınız.

4. Sınırı aşmamak

Kazanç toplamınız, gelir vergisi tarifesinin dördüncü gelir dilimindeki tutarı aşmamalı. Bu tutar her yıl güncelleniyor:

Sınır her takvim yılı için ayrı ayrı değerlendiriliyor; bir yıl aşmanız sonraki yıllarda yararlanmanıza engel değil.

Vergi nasıl kesiliyor?

Banka, hesabınıza aktarılan hasılat tutarı üzerinden aktarım tarihi itibarıyla %15 gelir vergisi tevkifatı yapıyor ve bunu kendisi beyan edip ödüyor. Sizin tarafınızda yapılacak bir işlem yok.

Basit bir örnek: yıl içinde istisna kapsamında 400.000 ₺ tahsilat yaptınız. Banka bunun %15'ini, yani 60.000 ₺'yi kesiyor; hesabınıza 340.000 ₺ geçiyor. Yıl sonunda bu kazanç için beyanname vermiyorsunuz.

Aynı kazanç şahıs şirketi üzerinden elde edilseydi, artan oranlı tarifeye tabi olacak, üstüne muhasebe gideri, Bağ-Kur primi ve KDV yükümlülüğü eklenecekti.

Bir ayrıntı: istisnadan yararlananlara bu faaliyetleri nedeniyle yapılan ödemeler üzerinden 94. madde kapsamında ayrıca tevkifat yapılmaz. Yani size reklam bedeli ödeyen şirket ikinci bir stopaj kesmez.

Kapsam DIŞI olanlar

Bu kısmı atlamayın; istisnanın en çok yanlış anlaşılan tarafı burası.

Aracılık faaliyeti kapsam dışı. Tebliğ'in ifadesiyle: "İnternet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden yapılan faaliyetin münhasıran aracılık hizmetine ilişkin olması durumunda bu faaliyetlerden elde edilen kazançlar için mezkûr istisna hükümleri uygulanmayacaktır."

Örnek 23: Kurduğu çevrimiçi eğitim platformunda başka uzmanları bir araya getirip onların derslerini satan kişi → aracılık, kapsam dışı.

Örnek 24: Aynı şekilde, farklı kişilerin videolarını abonelikle sunan platform sahibi → kapsam dışı. Ancak Tebliğ hemen ekliyor: "videoları paylaşılan kişiler bu platform aracılığıyla elde ettikleri gelirleri için 1/1/2024 tarihinden itibaren... istisnadan yararlanabileceklerdir."

Yani platformu işleten yararlanamıyor, o platformda ders satan eğitmen yararlanabiliyor.

Diğer kapsam dışılar:

• Şirketler. İstisna yalnız gelir vergisi mükellefleri (gerçek kişiler) içindir; kurumlar vergisi mükellefleri yararlanamaz.
• Adi ortaklıklar. Ortaklık olarak yararlanılamıyor. Ancak aynı faaliyeti ortaklık dışında şahsi olarak yürüten kişi, diğer şartları sağlamak kaydıyla yararlanabiliyor.
• Fiziksel ürün satışı ve perakende ticaret. İstisna dışındaki gelirleri aynı hesaba karıştırmayın; ayrı değerlendirilir ve genel hükümlere tabidir.

Şu noktayı açıkça söyleyelim: bir eğitim platformu işletmek bu istisnanın kapsamında değil. Ama o platformda kendi kursunu satan eğitmen kapsamda.

Riskler

Şartların ihlali geriye dönük çalışıyor. Tebliğ'in hükmü net: "İstisnaya ilişkin şartların taşınmadığının tespit edilmesi halinde eksik tahakkuk etmiş olan vergi, vergi ziyaı cezası kesilmek suretiyle gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur."

Nakit tahsilat şartı bozar. Tebliğ'in 13. örneği tam bu durumu anlatıyor: banka üzerinden 600.000 ₺ hasılat elde eden bir mükellefin nakden tahsil ettiği gelirlerinin de bulunduğu tespit edilince, o takvim yılında elde ettiği gelirlerin tamamı için beyanname vermesi gerekmiş.

Sınırı aşarsanız istisna o yıl için tamamen düşer. Kazancın tamamı yıllık beyannameye dahil edilir. Bu durumda bankalarca kesilen vergiler beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilebilir.

Ayni tahsilatın kuralı var. Para yerine mal/hizmet aldıysanız, rayiç bedelin en geç izleyen ayın ikinci iş günü bitimine kadar banka hesabına yatırılması gerekiyor.

Kimler için mantıklı, kimler için değil

Mantıklı:

• Kendi kursunu kendi sitesinde veya bir platformda satan bireysel eğitmen
• Yıllık kazancı sınırın altında kalan
• Tüm tahsilatını banka üzerinden yapabilen
• Ek olarak fiziksel ürün satmayan, aracılık yapmayan

Mantıklı değil:

• Başkalarının eğitimlerini satan platform/pazaryeri işletenler
• Şirket üzerinden faaliyet gösterenler
• Yıllık kazancı sınırı aşacak olanlar
• Gider yazacak ciddi maliyetleri olanlar; istisna kapsamında gider indirimi yok, %15 hasılat üzerinden kesiliyor

Son madde önemli: istisna kazanç değil hasılat üzerinden vergi alıyor. Ciddi giderleriniz varsa (reklam bütçesi, ekip, stüdyo), şahıs şirketi hesabı daha avantajlı çıkabilir. Kâr marjı yüksek, gideri düşük bireysel eğitmen için ise istisna neredeyse her zaman daha iyi.

Vergi tarafını netleştirdikten sonra sırada fiyatlandırma ve kurulum var: Kendi Online Akademini Nasıl Kurarsın?

Nasıl başlanır: adım adım

1. Faaliyetinizin kapsamda olduğunu doğrulayın. Kendi kursunuzu mu satıyorsunuz, başkalarınınkine aracılık mı ediyorsunuz? İlki kapsamda, ikincisi değil.
2. İkametgâhınızın vergi dairesine başvurun ve istisna belgesini talep edin. Mükellefiyetiniz yoksa önce tesis edilir.
3. Bankaya gidin, istisna belgesini ibraz edip hesabı açtırın veya mevcut hesabınızı bu amaca tahsis ettirin.
4. Bir ay içinde banka/şube/IBAN bilgisini vergi dairesine yazılı bildirin.
5. Tüm tahsilatı bu hesaptan geçirin. İstisna dışı gelirlerinizi buraya karıştırmayın.
6. Yıl sonunda sınırı kontrol edin. Aşıldıysa beyanname gerekiyor.

Kaynaklar

• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, mükerrer madde 20/B
• 7491 sayılı Kanun (27/12/2023); kapsamı genişleten düzenleme, 1/1/2024'ten itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere
• 325 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği, Resmî Gazete, 26/09/2024, Sayı 32674 (318 Seri No.lu Tebliğ'de değişiklik)
• 3065 sayılı KDV Kanunu, 17/4-a; istisna kapsamındaki teslim ve hizmetlerde KDV istisnası
• 2026 gelir vergisi tarifesi; dördüncü dilim 5.300.000 ₺

Mevzuat değişebilir. Başvurudan önce güncel Tebliğ metnini ve bağlı olduğunuz vergi dairesinin görüşünü teyit edin.